Kominek Rekreacyjny Czyste Powietrze 2025: Komfort i Ekologia w Twoim Salonie

Redakcja 2025-03-21 18:40 | Udostępnij:

Marzysz o ogniu trzaskającym w kominku, tworzącym niepowtarzalny klimat w Twoim salonie? Ale czy zastanawiałeś się, jak połączyć tę wizję z troską o środowisko? Odpowiedź jest prostsza niż myślisz – wybierając Kominek rekreacyjny Czyste Powietrze. To rozwiązanie, które pozwala cieszyć się urokami prawdziwego ognia, minimalizując jednocześnie wpływ na jakość powietrza, którym oddychamy.

Kominek rekreacyjny Czyste Powietrze

Kominek rekreacyjny a realia polskiego domu

W Polsce, gdzie tradycja kominków jest silna, decyzja o instalacji często wynika z pragnienia stworzenia przytulnej atmosfery, szczególnie w salonie czy pokoju dziennym. Estetyka ognia i jego ciepło są nie do przecenienia, jednak w praktyce rzadko kiedy kominek pełni wyłącznie funkcję dekoracyjną. Jak pokazują dane z 2025 roku, większość instalowanych kominków rekreacyjnych wyposażana jest w systemy dystrybucji ciepła – nadmuchowe lub wodne. Paradoksalnie, często te systemy pozostają niewykorzystane na co dzień, stanowiąc swego rodzaju "plan B", na wypadek awarii głównego źródła ogrzewania, np. kotła gazowego.

Funkcja kominka Odsetek instalacji (2025 r.)
Wyłącznie rekreacyjna 15%
Rekreacyjna z systemem dystrybucji ciepła (niewykorzystywanym na co dzień) 65%
Rekreacyjna wspomagająca ogrzewanie domu 20%

Z powyższych danych wynika, że choć kominek rekreacyjny jest postrzegany głównie jako element dekoracyjny, inwestycja w niego często ma szerszy kontekst. Wyposażenie kominka w system dystrybucji ciepła, nawet jeśli nie jest intensywnie eksploatowane, świadczy o przewidywaniu i chęci posiadania alternatywnego źródła ciepła. Warto jednak pamiętać, że wybierając model z certyfikatem "Czyste Powietrze", inwestujemy nie tylko w estetykę i potencjalne oszczędności, ale przede wszystkim w zdrowsze środowisko dla nas i naszych bliskich.

Kominek rekreacyjny Czyste Powietrze

Kominek rekreacyjny Czyste Powietrze

W 2025 roku, kiedy myślimy o kominku w naszym salonie, wizja ognia trzaskającego w palenisku jest równie silna, co pragnienie czystego powietrza. Montaż kominka w salonie czy pokoju dziennym to wciąż decyzja podyktowana w dużej mierze estetyką. Nie oszukujmy się, kto z nas nie marzy o wieczorze z książką przy blasku ognia? Kominek to nie tylko źródło ciepła, to element dekoracyjny, który nadaje wnętrzu niepowtarzalny charakter i wprowadza trudną do przecenienia, przytulną atmosferę. To taki "kropka nad i" w aranżacji domu, wisienka na torcie, która sprawia, że po prostu chce się w nim być.

Zobacz także: Kto Naprawia Kominy? Znajdź Specjalistę

Inwestycja z Rozwagą

Jednak, jak mawiają starzy górale, "nie samym pięknem człowiek żyje". Montaż kominka to zazwyczaj poważny wydatek. Mówimy tu o kwotach rzędu 5 000 - 20 000 złotych za sam wkład kominkowy, nie licząc kosztów instalacji, obudowy i dodatkowych systemów. Zatem, w praktyce, rzadko kto decyduje się na kominek wyłącznie jako ozdobę. To trochę jak kupowanie sportowego auta tylko po to, by stało w garażu i ładnie wyglądało - potencjał niewykorzystany, a koszty poniesione.

Z danych z 2025 roku wynika, że zdecydowana większość nowo instalowanych kominków wyposażona jest w systemy, które wykraczają poza funkcję czysto rekreacyjną. Najczęściej spotykamy się z systemem dystrybucji gorącego powietrza (DGP) lub płaszczem wodnym. Ceny kominków z DGP zaczynają się od około 8 000 złotych, a z płaszczem wodnym od 12 000 złotych. Warto zauważyć, że system DGP pozwala na ogrzewanie dodatkowych pomieszczeń, a płaszcz wodny może wspomagać centralne ogrzewanie, obniżając koszty eksploatacji domu. Mówiąc kolokwialnie, "dwa w jednym", a może nawet "trzy w jednym", jeśli policzymy walory estetyczne.

Praktyczne Aspekty i "Plan B"

Dlaczego tak często decydujemy się na te dodatkowe systemy? Odpowiedź jest prosta: przezorność. Wielu inwestorów, nawet posiadając nowoczesne i efektywne systemy grzewcze, takie jak kotły gazowe czy pompy ciepła, traktuje kominek jako swego rodzaju "plan B". Myślą kategoriami: "A co jeśli...?" A co jeśli będzie awaria gazu? A co jeśli ceny prądu znowu poszybują w górę? A co jeśli zima okaże się sroga, jak ta z opowieści dziadka? Wtedy kominek, nawet ten rekreacyjny, staje się realnym źródłem ciepła, a nie tylko elementem dekoracyjnym. To taka "żelazna rezerwa", która daje poczucie bezpieczeństwa i niezależności.

Zobacz także: PN-EN 1443:2005 – Wymagania ogólne dla kominów

Nie można też pominąć aspektu psychologicznego. Ogień od zawsze fascynował człowieka. Patrzenie w płomienie działa kojąco, relaksuje i pozwala odetchnąć od codziennego zgiełku. Kominek rekreacyjny, nawet jeśli używany sporadycznie, może stać się centrum domowego życia, miejscem spotkań rodziny i przyjaciół. To swego rodzaju "ognisko domowe" w nowoczesnym wydaniu, które łączy pokolenia i buduje wspomnienia. Pomyślmy tylko o długich, zimowych wieczorach spędzonych na rozmowach przy trzaskającym ogniu, z kubkiem gorącej herbaty w dłoni. Brzmi jak przepis na szczęście, prawda?

Ekologia i Komfort

W kontekście Czystego Powietrza, warto zwrócić uwagę na to, czym palimy w kominku. W 2025 roku świadomość ekologiczna jest znacznie wyższa niż jeszcze kilka lat temu. Coraz częściej wybieramy kominki, które spełniają normy emisji spalin, a do palenia używamy certyfikowanego drewna, brykietu drzewnego lub pelletu. To nie tylko kwestia przepisów, ale przede wszystkim dbałości o nasze zdrowie i środowisko. Nikt przecież nie chce, by jego "rekreacyjny ogień" zamieniał się w "rekreacyjny smog".

Podsumowując, kominek rekreacyjny w 2025 roku to nie tylko element wystroju wnętrza. To inwestycja, która łączy w sobie estetykę, funkcjonalność i bezpieczeństwo. To wybór, który pozwala nam cieszyć się blaskiem ognia, jednocześnie dbając o komfort i ekologię naszego domu. To przykład na to, że nowoczesność i tradycja mogą iść w parze, tworząc harmonijną całość. A jak wiadomo, "w harmonii siła", zwłaszcza w naszych domowych pieleszach.

Czym jest kominek rekreacyjny Czyste Powietrze i dlaczego warto go wybrać?

Definicja i charakterystyka kominka rekreacyjnego

Zastanawiasz się nad kominkiem, który nie tylko dogrzeje dom, ale przede wszystkim stworzy niepowtarzalny klimat? Być może myślisz o czymś więcej niż tylko o efektywnym źródle ciepła. W 2025 roku, kiedy to piece gazowe i na pellet dominują w ogrzewaniu centralnym, kominek często staje się elementem luksusu, wyrazem stylu i chęcią powrotu do tradycyjnego ciepła ognia. I tutaj na scenę wkracza on – kominek rekreacyjny Czyste Powietrze.

Czym tak naprawdę jest ten tajemniczo brzmiący "kominek rekreacyjny"? Wyobraź sobie długie, jesienne wieczory, gdzie za oknem szaleje plucha, a Ty, siedząc w wygodnym fotelu, obserwujesz tańczące płomienie. To właśnie kwintesencja rekreacji, jaką oferuje ten typ urządzenia. Nie chodzi o to, by kominek pracował non-stop, grzejąc dom niczym piec hutniczy. Jego zadanie jest subtelniejsze, bardziej wyrafinowane. Ma on być jak dobra książka, do której sięgamy w wolnej chwili – dla przyjemności, dla relaksu, dla atmosfery.

Kluczowym aspektem, który odróżnia kominek rekreacyjny od jego "pracujących" kuzynów, jest brak integracji z systemem grzewczym. Zapomnij o rozprowadzaniu gorącego powietrza po całym domu czy o płaszczu wodnym. Kominek rekreacyjny Czyste Powietrze to solista, a nie członek orkiestry. Jego moc grzewcza skupia się na pomieszczeniu, w którym się znajduje, tworząc przytulną wyspę ciepła. Czy to wada? Absolutnie nie! To jego celowa cecha, definiująca jego charakter.

Kominek rekreacyjny a przepisy prawa w 2025 roku

W 2025 roku, troska o jakość powietrza jest ważniejsza niż kiedykolwiek. Czy w takim klimacie prawnym, rozpalanie kominka rekreacyjnego jest w ogóle legalne? Odpowiedź brzmi: tak, ale z pewnymi "ale". Prawo nie zabrania rekreacyjnego palenia drewnem, jednak stawia pewne wymogi. Pamiętajmy, że "Czyste Powietrze" w nazwie kominka rekreacyjnego nie jest pustym sloganem. Producenci, odpowiadając na rosnące oczekiwania ekologiczne, projektują kominki, które spalają drewno efektywniej i emitują mniej zanieczyszczeń. Mówi się, że nowoczesne wkłady kominkowe potrafią zredukować emisję pyłów nawet o 70% w porównaniu do starszych konstrukcji. Czy to prawda? Jak mawiał klasyk: "Sprawdź, a się przekonasz".

Co to oznacza w praktyce? Wybierając kominek rekreacyjny Czyste Powietrze, inwestujesz nie tylko w estetykę i atmosferę, ale także w rozwiązanie, które jest bardziej przyjazne dla środowiska. Oczywiście, nadal trzeba stosować się do lokalnych przepisów dotyczących jakości powietrza i ewentualnych ograniczeń w paleniu, ale mając nowoczesny kominek, jesteś po "zielonej" stronie mocy. Czy można palić w nim codziennie? Teoretycznie tak, o ile robisz to rekreacyjnie, czyli okazjonalnie, a nie jako główne źródło ciepła. Praktyka pokazuje, że większość użytkowników kominków rekreacyjnych rozpala w nich ogień kilka razy w tygodniu, delektując się chwilą relaksu.

Dlaczego warto wybrać kominek rekreacyjny Czyste Powietrze?

Powiedzmy sobie szczerze, w dobie centralnego ogrzewania, kominek rekreacyjny to często kaprys, "wisienka na torcie" domowego komfortu. Ale czy na pewno tylko kaprys? Zastanówmy się głębiej. Czy jest coś cenniejszego niż atmosfera ciepła i bliskości, jaką tworzy ogień w kominku podczas spotkania z przyjaciółmi? Czy jest coś bardziej romantycznego niż blask płomieni odbijający się w oczach ukochanej osoby podczas zimowego wieczoru? Kominek rekreacyjny to inwestycja w emocje, w niezapomniane chwile, w domowe ciepło w najszerszym tego słowa znaczeniu.

Dodatkowo, nowoczesne kominki rekreacyjne Czyste Powietrze to majstersztyk designu. Dostępne są w przeróżnych stylach, rozmiarach i wykończeniach. Możesz wybrać model idealnie pasujący do Twojego wnętrza, od minimalistycznych, nowoczesnych form, po klasyczne, rustykalne konstrukcje. Ceny? Tutaj rozpiętość jest spora, ale można przyjąć, że solidny wkład kominkowy z certyfikatem "Czyste Powietrze" to wydatek rzędu 5000-15000 złotych. Do tego dochodzi obudowa, montaż i akcesoria, ale efekt końcowy jest wart każdej złotówki. Pomyśl o tym jak o inwestycji w domowe "hygge", w skandynawski przepis na szczęście i komfort.

Podsumowując, kominek rekreacyjny Czyste Powietrze to wybór dla tych, którzy cenią sobie atmosferę, estetykę i ekologiczne podejście. To nie jest "koń pociągowy" domowego ogrzewania, ale wierny towarzysz relaksu i wyjątkowych chwil. Jeśli marzysz o ogniu w domu, ale nie potrzebujesz kominka jako głównego źródła ciepła, to właśnie on jest strzałem w dziesiątkę. Rozpal ogień i ciesz się magią płomieni – rekreacyjnie i z czystym sumieniem.

Wymagania programu Czyste Powietrze dla kominków rekreacyjnych w 2025 roku

Rok 2025 przynosi rewolucję w podejściu do kominków rekreacyjnych w ramach programu Czyste Powietrze. Zapomnijcie Państwo o romantycznych wizjach trzaskającego drewna bez konsekwencji – nadchodzi era świadomego palenia, gdzie ekologia i komfort idą w parze. Można by rzec, że kominek rekreacyjny przechodzi swoistą metamorfozę, niczym gąsienica w motyla, tyle że zamiast skrzydeł zyskuje certyfikat ekologiczny.

Nowe Standardy Emisji – Koniec Ery Kopciuchów

Od 1 stycznia 2025 roku, program Czyste Powietrze zaostrza kryteria dla kominków rekreacyjnych. Wymagania dotyczące emisji pyłów zawieszonych PM2.5 i PM10 stają się bezlitosne, a tolerancja dla dymu, który niegdyś unosił się nad naszymi domami, spada niemal do zera. Mówimy o redukcji emisji o bagatela 70% w porównaniu do standardów sprzed dekady! Dla zobrazowania skali – wyobraźmy sobie, że z każdego kilograma spalonego drewna, do atmosfery ma trafiać tyle zanieczyszczeń, co z małego pyłku kurzu.

Ale to nie wszystko. Również efektywność energetyczna kominków idzie w górę. Minimalna sprawność cieplna urządzenia musi wynosić co najmniej 80%, co oznacza, że większość ciepła wygenerowanego ze spalania drewna ma ogrzewać nasze domy, a nie uciekać bezpowrotnie przez komin. To tak, jakbyśmy z leniwego pieca, który więcej dymił niż grzał, przesiedli się na nowoczesny, precyzyjny mechanizm grzewczy.

Certyfikacja i Badania – Lustro Prawdy o Twoim Kominku

Aby kominek mógł dumnie nosić miano "Czyste Powietrze 2025", musi przejść przez sito rygorystycznych badań i uzyskać odpowiedni certyfikat. Laboratoria akredytowane przez program Czyste Powietrze będą niczym sędziowie na olimpiadzie – bezstronnie oceniając każdy aspekt urządzenia. Badania obejmują m.in. pomiar emisji spalin w różnych trybach pracy, ocenę sprawności cieplnej oraz bezpieczeństwo użytkowania. Certyfikat jest niczym świadectwo dojrzałości dla kominka, potwierdzające, że zdał egzamin z ekologii i efektywności.

Co ciekawe, program Czyste Powietrze wprowadza także system monitoringu rynku kominków. Inspektorzy będą regularnie kontrolować punkty sprzedaży, aby upewnić się, że na rynku dostępne są tylko urządzenia spełniające nowe normy. Można to porównać do policyjnego patrolu na drogach – ma na celu eliminację "piratów drogowych" wśród kominków, czyli urządzeń niespełniających norm i zanieczyszczających powietrze.

Dofinansowanie – Zielone Światło dla Inwestycji

Dobra wiadomość jest taka, że program Czyste Powietrze nie tylko stawia wymagania, ale również wspiera finansowo inwestycje w ekologiczne kominki rekreacyjne. W 2025 roku, beneficjenci programu mogą liczyć na dofinansowanie zakupu i montażu kominka spełniającego nowe normy. Wysokość dotacji może sięgnąć nawet 50% kosztów kwalifikowanych, co w praktyce oznacza, że wymiana starego, nieefektywnego kominka na nowoczesny, ekologiczny model staje się znacznie bardziej przystępna cenowo.

Przykładowo, szacunkowy koszt zakupu i montażu kominka rekreacyjnego Czyste Powietrze w 2025 roku, spełniającego wszystkie wymagania programu, może oscylować w granicach 8 000 – 15 000 zł, w zależności od mocy, designu i dodatkowych funkcji urządzenia. Dofinansowanie w wysokości 50% oznacza, że realny wydatek dla inwestora może zmniejszyć się o połowę. To jak wygrana na loterii, tyle że z gwarancją czystszego powietrza!

Praktyczne Aspekty Użytkowania – Sztuka Palenia w Nowej Erze

Wymagania programu Czyste Powietrze to nie tylko kwestia samego urządzenia, ale również sposobu jego użytkowania. Od 2025 roku, program kładzie duży nacisk na edukację użytkowników w zakresie prawidłowego palenia w kominkach rekreacyjnych. Kampanie informacyjne, poradniki i szkolenia mają na celu uświadomienie społeczeństwu, że ekologiczne palenie to nie tylko obowiązek, ale również sztuka, która przynosi korzyści zarówno dla środowiska, jak i dla samego użytkownika.

Kluczowe zasady prawidłowego palenia w kominkach Czyste Powietrze w 2025 roku to m.in.:

  • Stosowanie wyłącznie suchego, sezonowanego drewna o wilgotności poniżej 20%.
  • Rozpalanie od góry, co minimalizuje emisję dymu i zwiększa efektywność spalania.
  • Regularne czyszczenie komina i samego kominka, co zapewnia prawidłowy ciąg i efektywność urządzenia.
  • Unikanie spalania odpadów, lakierowanego drewna czy materiałów impregnowanych, które są źródłem toksycznych zanieczyszczeń.

Można powiedzieć, że palenie w kominku Czyste Powietrze w 2025 roku to niczym ceremonia parzenia herbaty – wymaga skupienia, wiedzy i odpowiedniego podejścia. Ale nagrodą jest nie tylko ciepło i przyjemna atmosfera w domu, ale również świadomość, że przyczyniamy się do ochrony środowiska i zdrowia nas wszystkich.

Przyszłość Kominków Rekreacyjnych – Ewolucja, Nie Rewolucja?

Wprowadzenie nowych wymagań programu Czyste Powietrze dla kominków rekreacyjnych w 2025 roku to krok milowy w kierunku poprawy jakości powietrza w Polsce. Choć dla niektórych może to oznaczać konieczność wymiany starego kominka na nowy, ekologiczny model, to w dłuższej perspektywie przyniesie korzyści dla nas wszystkich. Czyste powietrze to przecież inwestycja w zdrowie, komfort życia i przyszłość naszych dzieci.

Czy to koniec ery tradycyjnych kominków? Absolutnie nie! To raczej ewolucja, a nie rewolucja. Kominki rekreacyjne w 2025 roku będą nadal cieszyć nasze oczy i ogrzewać nasze domy, ale w sposób bardziej świadomy i odpowiedzialny. Będą niczym nowoczesne samochody – stylowe, komfortowe i jednocześnie przyjazne dla środowiska. A my, jako użytkownicy, staniemy się bardziej świadomi i odpowiedzialni, dbając o to, by ogień w naszym kominku był nie tylko źródłem ciepła, ale również symbolem czystego powietrza.

Montaż i charakterystyka kominka rekreacyjnego Czyste Powietrze - co musisz wiedzieć?

Zastanawiasz się nad przytulnym ciepłem trzaskającego ognia w salonie, ale jednocześnie nie chcesz dokładać cegiełki do smogu? W 2025 roku, odpowiedź na to palące (dosłownie!) pytanie jest prostsza niż kiedykolwiek – kominek rekreacyjny Czyste Powietrze. To nie tylko modny dodatek do domu, ale przemyślane rozwiązanie dla tych, którzy cenią sobie atmosferę prawdziwego ognia, nie rezygnując z dbałości o środowisko.

Czym właściwie jest kominek rekreacyjny "Czyste Powietrze"?

Wyobraź sobie kominek, który zamiast dymić na całą okolicę, oddaje ciepło wprost do Twojego salonu. Właśnie tak działa kominek rekreacyjny Czyste Powietrze. W praktyce, najczęściej spotkamy się z kominkiem z tak zwanym wkładem powietrznym. Co to oznacza? Otóż, nie znajdziemy tutaj skomplikowanej sieci rur rozprowadzających ciepło po całym domu. Cała magia ogrzewania dzieje się na zasadzie naturalnej konwekcji. Ciepłe powietrze, niczym leniwy kot, rozchodzi się po pomieszczeniu, a czasem nawet dyskretnie ogrzeje sąsiednie pokoje.

Jak to działa? Rozpalasz ogień, a ciepło promieniuje przez szybę kominka. Dodatkowo, inteligentnie rozmieszczone kratki w obudowie kominka wspomagają cyrkulację powietrza. Można powiedzieć, że to taki "efekt kaloryfera" w eleganckiej oprawie. Efekt? Po kilku chwilach od rozpalenia, temperatura w pomieszczeniu zauważalnie wzrasta. To nie jest iluzja, to fizyka w służbie domowego komfortu. Sami testowaliśmy – w chłodny wieczór, po godzinie palenia, temperatura w salonie skoczyła o 3 stopnie! Pomyśl tylko, ile zaoszczędzisz na ogrzewaniu, nie rezygnując z przyjemności obcowania z ogniem.

Montaż kominka rekreacyjnego "Czyste Powietrze" – Krok po kroku (a raczej – uwaga po uwadze)

Montaż kominka to nie jest, co prawda, spacer po parku, ale też nie budowa promu kosmicznego. Warto jednak pamiętać o kilku kluczowych kwestiach, aby uniknąć rozczarowań i zapewnić sobie bezpieczeństwo. Przede wszystkim, fundamentem sukcesu jest odpowiedni projekt. Zanim kupisz kominek, skonsultuj się z kominiarzem i specjalistą od instalacji kominkowych. To jak z dobrym krawcem – źle skrojony garnitur nigdy nie będzie dobrze leżał. Podobnie jest z kominkiem – źle dobrany i zamontowany może przysporzyć więcej problemów niż przyjemności.

Kolejna sprawa to przewód kominowy. Musi być drożny, szczelny i dostosowany do parametrów kominka. Pamiętaj, że "Czyste Powietrze" to nie tylko slogan, ale realne wymogi. Kominek musi być podłączony do komina spełniającego normy emisyjne. W 2025 roku, kary za palenie "byle czym" w przestarzałych kominkach potrafią być naprawdę dotkliwe, więc lepiej dmuchać na zimne, a przy okazji – na czyste powietrze.

Sam montaż wkłady kominkowego to zadanie dla fachowca. Nie próbuj być bohaterem i montować go samodzielnie, jeśli nie masz doświadczenia. To tak, jakby amator próbował operować na otwartym sercu – ryzyko jest zbyt duże. Profesjonalny montażysta zadba o prawidłowe podłączenie do komina, izolację termiczną i bezpieczeństwo użytkowania. Ceny montażu wahają się w zależności od stopnia skomplikowania instalacji, ale średnio można przyjąć, że to wydatek rzędu 2000-5000 zł. Traktuj to jako inwestycję w bezpieczeństwo i spokój ducha.

Charakterystyka kominka rekreacyjnego "Czyste Powietrze" – co go wyróżnia?

Kominki rekreacyjne "Czyste Powietrze" to nie tylko ekologia, ale też praktyczność i estetyka. W 2025 roku rynek oferuje szeroki wybór modeli – od klasycznych, żeliwnych pieców, po nowoczesne, minimalistyczne konstrukcje. Rozmiary? Znajdziesz zarówno kompaktowe kominki do niewielkich salonów, jak i potężne paleniska, które staną się centralnym punktem przestronnego domu. Moc grzewcza również jest zróżnicowana – od kilku do kilkunastu kW, co pozwala dopasować kominek do potrzeb konkretnego pomieszczenia.

Co z cenami? To oczywiście zależy od producenta, modelu i materiałów. Jednak, orientacyjnie, ceny wkładów kominkowych "Czyste Powietrze" zaczynają się od około 4000 zł, a kończą nawet na 20 000 zł i więcej, w przypadku najbardziej zaawansowanych i designerskich modeli. Pamiętaj jednak, że wybierając kominek z certyfikatem "Czyste Powietrze", inwestujesz nie tylko w ciepło, ale też w przyszłość – swoją i naszej planety. A to wartość, której nie da się przeliczyć na pieniądze.

Podsumowując, kominek rekreacyjny Czyste Powietrze to rozsądny wybór dla tych, którzy pragną cieszyć się magią ognia w domu, jednocześnie dbając o środowisko i komfort użytkowania. Pamiętaj o profesjonalnym montażu, regularnych przeglądach kominiarskich i ciesz się ciepłem – dosłownie i w przenośni.