Wkład kominowy w stary komin: 2025 Poradnik

Redakcja 2025-06-11 14:11 | Udostępnij:

Zastanawiasz się, jak dać swojemu staremmu kominowi drugie życie i jednocześnie zapewnić bezpieczeństwo? Kluczem do rozwiązania tego dylematu jest wkład kominowy. To rozwiązanie, które pozwala na odnowienie i uszczelnienie istniejącej konstrukcji, chroniąc ją przed szkodliwym działaniem spalin i kondensatu.

Wkład kominowy w stary komin

Kiedyś kominy murowane uznawano za synonim trwałości i bezpieczeństwa. Jednakże, wraz z ewolucją techniki grzewczej, pojawiły się nowe wyzwania. Nowoczesne kotły, pracując z wyższą wydajnością, produkują spaliny o niższych temperaturach, co prowadzi do kondensacji i niszczenia tradycyjnych przewodów kominowych. To właśnie w tym miejscu wkracza wkład kominowy, chroniąc dotychczasową konstrukcję przed destrukcyjnym działaniem substancji chemicznych zawartych w spalinach. Przykładowo, w domu wybudowanym w latach 70., gdzie przez dziesięciolecia używano węgla, kondensat z mokrych spalin spowodował nasiąknięcie murów i pojawienie się nieprzyjemnych zapachów. Instalacja wkładu kominowego pozwoliła na odizolowanie spalin od konstrukcji i usunięcie problemu raz na zawsze.

Aspekt Tradycyjny Komin Komin z Wkładem Poprawa (%)
Szczelność Umiarkowana do słabej (po latach) Wysoka 80-100%
Odporność na kondensat Niska Bardzo wysoka >90%
Wydajność ciągu Zmienna Stabilna i optymalna 15-30%
Bezpieczeństwo pożarowe Umiarkowane Wysokie 40-60%
Żywotność systemu Ograniczona (bez konserwacji) Długa 50-100%

Wkład kominowy to inwestycja w długoterminowe bezpieczeństwo i efektywność systemu grzewczego. Zapobiega nie tylko niszczeniu konstrukcji, ale także zwiększa bezpieczeństwo użytkowników. Bez prawidłowo funkcjonującego wkładu kominowego, stare, zużyte przewody mogą stanowić poważne zagrożenie. To trochę jak w sporcie: dobry sprzęt nie tylko poprawia osiągi, ale też chroni przed kontuzjami. Tak samo jest z wkładem kominowym w starym kominie – zwiększa wydajność pieca, minimalizuje ryzyko awarii i chroni całą instalację.

Rodzaje wkładów kominowych do starych kominów

Decyzja o montażu wkładu kominowego w starym kominie wiąże się z koniecznością wyboru odpowiedniego rozwiązania spośród wielu dostępnych na rynku. Nie jest to uniwersalna pigułka na wszystkie bolączki. Każdy rodzaj wkładu dedykowany jest innym urządzeniom grzewczym i rodzajom paliwa. Zatem zrozumienie specyfiki każdego z nich jest kluczowe dla bezpieczeństwa i efektywności całego systemu.

Zobacz także: Wkład Kominowy do Pieca na Pellet: Konieczność?

Pierwszym typem są wkłady ze stali kwasoodpornej. Są one niezwykle odporne na korozję, dlatego idealnie sprawdzają się przy kotłach opalanych gazem i olejem opałowym, gdzie spaliny charakteryzują się wysoką zawartością wilgoci i agresywnych substancji chemicznych. Grubość stali wynosi zazwyczaj od 0,5 mm do 1,0 mm, a standardowe średnice wahają się od 80 mm do 300 mm. Ich elastyczność umożliwia instalację w kominach o nietypowym kształcie, co jest częstym problemem w starych budynkach.

Kolejnym wariantem są wkłady żaroodporne, wykonane ze stali o zwiększonej odporności na wysokie temperatury, zazwyczaj od 1,0 mm do 2,0 mm grubości. To idealne rozwiązanie dla kotłów opalanych paliwami stałymi, takimi jak drewno, węgiel czy ekogroszek, gdzie temperatura spalin jest znacznie wyższa i może osiągać nawet do 600°C. Stosuje się je również w kominkach. Ich wytrzymałość na działanie ognia jest priorytetem, aby zapobiec przetopieniu się ścianek wkładu.

W ostatnich latach dużą popularność zdobywają wkłady ceramiczne. Ich główną zaletą jest wysoka odporność na agresywne kwasy i zasady, a także na wysokie temperatury, do 1000°C, co czyni je uniwersalnym rozwiązaniem dla wszystkich rodzajów paliw, włącznie z biomasą. Ceramiczne rury kominowe są grubsze, około 6-10 mm, i charakteryzują się dużą masą, co wymaga odpowiedniego przygotowania konstrukcji komina. Są praktycznie niezniszczalne w normalnych warunkach użytkowania, co sprawia, że są inwestycją na dziesięciolecia. Ich jedyny minus to stosunkowo wyższa cena montażu i samej konstrukcji, ponieważ wymagają transportu elementów o większej wadze.

Zobacz także: Wkład Kominowy: Cena z Montażem 2025

Pojawiły się również wkłady elastyczne, często wykonane z karbowanej stali nierdzewnej. Stosowane są tam, gdzie tradycyjne sztywne rury nie wchodzą w grę z powodu krętości komina. Ich giętkość pozwala na dopasowanie do trudnych i nieregularnych przewodów kominowych, bez potrzeby wykuwania otwórów w ścianach. Montaż jest zazwyczaj szybszy i mniej inwazyjny. Jednakże, ze względu na karbowaną strukturę, mogą być trudniejsze do czyszczenia, a ich żywotność może być nieco krótsza niż sztywnych wkładów ze stali gładkiej. Grubość materiału to zwykle 0,5-0,8 mm.

Warto pamiętać, że oprócz rodzaju materiału, kluczowe są także średnica wkładu oraz jego kompatybilność z mocą kotła i wymaganym ciągiem. Za mała średnica ograniczy przepływ spalin i wpłynie na efektywność pieca, natomiast zbyt duża może doprowadzić do szybkiego wychładzania spalin i intensywniejszego tworzenia się kondensatu. Dlatego zawsze zaleca się konsultację z doświadczonym kominiarzem lub instalatorem. Decyzja o tym, jaki wkład kominowy zastosować, to nie jest kwestia przypadku – to gruntowne dopasowanie do specyfiki obiektu i planowanego źródła ciepła.

Producenci oferują także systemy z izolacją, dwuścienne, które minimalizują straty ciepła i zapobiegają kondensacji, nawet w przypadku silnych wahań temperatur zewnętrznych. Takie wkłady składają się z wewnętrznej rury właściwej, warstwy izolacji (np. wełna mineralna) oraz zewnętrznej osłony. Są droższe, ale ich zastosowanie znacząco podnosi efektywność systemu grzewczego i zwiększa bezpieczeństwo. Wybór odpowiedniego typu wkładu jest równie ważny, jak odpowiedni materiał, i należy pamiętać, że różne paliwa wymagają różnych podejść, np. pellet czy biomasa mają specyficzne wymagania dotyczące odporności na kwasy, której stal kwasoodporna nie jest w stanie zawsze sprostać w takim stopniu jak ceramika.

Zobacz także: Jaki Wkład Kominowy do Pieca na Pellet? Poradnik 2025

Dlaczego warto zamontować wkład kominowy?

Współczesne techniki grzewcze, chociaż niezwykle wydajne, bywają bezlitosne dla starych kominów. To trochę jak nowoczesne samochody rajdowe na wiejskich drogach – bez odpowiedniego przygotowania nawierzchni, szybko pojawią się usterki. Tradycyjne, murowane kominy nie zostały zaprojektowane z myślą o współczesnych kotłach kondensacyjnych, które produkują spaliny o niskiej temperaturze i dużej zawartości wilgoci. W tym właśnie momencie pojawia się nieodzowność wkładu kominowego.

Po pierwsze, wkłady kominowe drastycznie zwiększają szczelność systemu odprowadzania spalin. Stare kominy, zwłaszcza te kilkudziesięcioletnie, mają mikropęknięcia, nieszczelne fugi, a nawet ubytki, które przez lata eksploatacji powstały w ich konstrukcji. Tymi nieszczelnościami wydostają się toksyczne spaliny, w tym śmiertelnie niebezpieczny tlenek węgla. Zastąpienie porowatego muru gładką, szczelną rurą wkładu jest gwarancją bezpieczeństwa i eliminacji ryzyka zatrucia czadem. To klucz do zapewnienia zdrowia domownikom.

Zobacz także: Montaż Wkładu Kominowego: Cennik 2025 i Koszty

Po drugie, wkłady kominowe chronią starą konstrukcję przed destrukcyjnym działaniem kondensatu. Niskotemperaturowe spaliny, które powstają w nowoczesnych kotłach, szybko schładzają się w nieszczelnym i zimnym kominie, prowadząc do intensywnego skraplania się pary wodnej. Ta z kolei wchodzi w reakcję z substancjami smolistymi i tlenkiem siarki, tworząc żrące kwasy (np. kwas siarkowy i azotowy), które wnikają w strukturę muru, osłabiając go i prowadząc do jego erozji. Ściany zaczynają wilgotnieć, tynk odpada, a z komina wydobywa się nieprzyjemny zapach. Wkład kominowy tworzy barierę, która uniemożliwia kontakt kondensatu z murem. Ściana pozostaje sucha, a komin staje się bezpieczny na długie lata.

Po trzecie, montaż wkładu kominowego poprawia wydajność i stabilność ciągu kominowego. Gładka powierzchnia wkładu stawia mniejszy opór dla przepływających spalin w porównaniu do nierównych, osadzonych sadzą i nagarem ścianek starego komina. Dzięki temu, ciąg kominowy jest lepszy i bardziej stabilny, co przekłada się na efektywniejsze spalanie paliwa i niższe zużycie energii. Wyobraźmy sobie sprintera biegającego w błotnistym polu w porównaniu do bieżni tartanowej – różnica w wydajności jest ogromna, podobnie jak w kominie. Lepszy ciąg to także mniej problemów z zapalaniem, sadzą i cofaniem się dymu. Montaż wkładu kominowego w starym kominie ma realny wpływ na ekonomię eksploatacji.

Dodatkową zaletą jest łatwość czyszczenia i konserwacji. Wkłady kominowe są zaprojektowane do łatwego czyszczenia, a gładka powierzchnia zapobiega nadmiernemu osadzaniu się sadzy i smoły. To z kolei redukuje ryzyko zapalenia się sadzy w kominie, które jest niezwykle niebezpieczne. Mniejsze ryzyko pożaru to spokojniejszy sen. Regularne czyszczenie jest proste i szybkie, co oszczędza czas i pieniądze. Częstotliwość czyszczenia zależy od rodzaju paliwa, ale ogólnie jest to proces mniej kłopotliwy niż w tradycyjnym kominie.

Zobacz także: Montaż wkładu kominowego w starym kominie – cena

Wreszcie, wkład kominowy to wymóg stawiany przez prawo w przypadku instalacji niektórych nowoczesnych urządzeń grzewczych. Bez niego nie uzyskamy odbioru technicznego. Asekuracja pożarowa nie zatwierdzi systemu, jeżeli nie spełnia on aktualnych norm. Brak wkładu kominowego w połączeniu z nowoczesnym kotłem, może prowadzić do nieuznania roszczeń z tytułu ubezpieczenia w przypadku ewentualnych szkód. Warto zatem zainwestować w to rozwiązanie, nie tylko ze względu na komfort i oszczędności, ale także na kwestie prawne i bezpieczeństwo. Jak w życiu, prewencja zawsze jest lepsza od leczenia, a inwestycja w wkład kominowy to czysta prewencja.

Wybór odpowiedniego wkładu kominowego: klucz do sukcesu

Wybór odpowiedniego wkładu kominowego do starego komina jest niczym precyzyjna operacja chirurgiczna. Wymaga wiedzy, doświadczenia i starannego rozważenia wielu zmiennych. Zły wybór może pociągnąć za sobą nie tylko finansowe straty, ale także poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa, wydajności i komfortu domowników. Dlatego nie można traktować tej decyzji lekceważąco.

Po pierwsze, kluczowe jest określenie rodzaju paliwa, które będzie spalane w piecu lub kominku. To podstawowa informacja, od której należy zacząć. Jeśli planujemy ogrzewanie gazem ziemnym lub olejem opałowym, gdzie spaliny są wilgotne i stosunkowo chłodne (temperatury rzędu 50-200°C), idealnym wyborem będzie wkład ze stali kwasoodpornej. Jego odporność na działanie kondensatu i korozję jest tutaj absolutnie kluczowa. Z kolei przy spalaniu drewna, węgla czy ekogroszku, gdzie temperatury spalin są znacznie wyższe (nawet do 600°C), konieczne jest zastosowanie wkładu żaroodpornego. Nieodpowiednie zastosowanie wkładu – np. kwasoodpornego w piecu na drewno – może doprowadzić do jego szybkiego zniszczenia, a w skrajnych przypadkach nawet pożaru. To tak, jakby używać opony letniej w górach zimą – niby się da, ale na jak długo i z jakim ryzykiem?

Po drugie, należy dokładnie zmierzyć i ocenić stan istniejącego przewodu kominowego. W przypadku prostych i stosunkowo regularnych kominów murowanych, możliwe jest zastosowanie sztywnych wkładów. Jednak w starych budynkach często spotyka się kominy kręte, ze zgięciami lub przesunięciami, gdzie tradycyjne rury nie wejdą. W takich sytuacjach z pomocą przychodzą elastyczne wkłady ze stali nierdzewnej, które z łatwością dopasowują się do nietypowych kształtów. Oczywiście, w grę wchodzą również wkłady ceramiczne, jednak ich montaż w krętych kominach może wymagać bardziej inwazyjnych prac murarskich i zwiększać koszty. Precyzyjne pomiary to podstawa, a nierzadko konieczne jest również wykonanie inspekcji kamerą.

Po trzecie, kluczową rolę odgrywa średnica wkładu. Jest to element, który niejednokrotnie jest bagatelizowany, a ma ogromne znaczenie dla efektywności i bezpieczeństwa. Średnica wkładu musi być dopasowana do mocy urządzenia grzewczego i wymagań dotyczących ciągu kominowego. Zbyt mała średnica prowadzi do zawirowań spalin, obniża wydajność pieca, a nawet może powodować dławienie się paleniska i cofanie spalin. Z kolei zbyt duża średnica skutkuje nadmiernym wychłodzeniem spalin, co prowadzi do zwiększonej kondensacji i osadzania się sadzy. Wybór idealnej średnicy jest zadaniem dla specjalisty, który na podstawie bilansu energetycznego i parametrów pieca, wyznaczy optymalne rozwiązanie. To trochę jak dobranie odpowiedniego rozmiaru butów – za małe cisną, za duże spadają, ale te idealnie dopasowane zapewniają komfort.

Dodatkowym aspektem jest uwzględnienie wentylacji i nawiewu powietrza do spalania. W nowoczesnych domach, charakteryzujących się wysoką szczelnością, często pojawia się problem z brakiem wystarczającej ilości powietrza do procesu spalania. Należy pamiętać, że każdy system grzewczy z zamkniętą komorą spalania lub bez niej, wymaga odpowiedniego nawiewu. Wkład kominowy rozwiązuje problem odprowadzania spalin, ale nie zapewni tlenu. Dlatego instalacja zewnętrznego dopływu powietrza jest często niezbędna, zwłaszcza przy kotłach kondensacyjnych, które są szczególnie wrażliwe na zmiany ciśnienia. Niedopracowanie tego aspektu może prowadzić do niepełnego spalania, zwiększonej emisji zanieczyszczeń i zagrożenia tlenkiem węgla.

Ostatecznie, wybierając wkład kominowy do starego komina, zawsze należy kierować się doświadczeniem i rekomendacjami. Skonsultowanie się z wykwalifikowanym kominiarzem lub instalatorem to inwestycja, która zapobiegnie kosztownym błędom. Unikaj „okazji” i nieznanych producentów. Postaw na sprawdzone, certyfikowane produkty, które spełniają polskie i europejskie normy bezpieczeństwa (np. PN-EN 1443). Warto też zapytać o gwarancję. Pamiętaj, że wkład kominowy to serce systemu grzewczego – musi działać niezawodnie. Błędy na etapie wyboru mogą zrujnować całą inwestycję, a w skrajnych przypadkach narazić życie. Mądry wybór to klucz do ciepła, bezpieczeństwa i spokojnego snu.

Bezpieczeństwo i wydajność: rola wkładu kominowego

Wkład kominowy, niczym tarcza ochronna, odgrywa fundamentalną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa i maksymalnej wydajności całego systemu grzewczego, szczególnie w kontekście starych kominów. W dobie rosnących wymagań dotyczących efektywności energetycznej i norm emisji, tradycyjne, murowane przewody kominowe stały się wąskim gardłem, które zagrażało zarówno środowisku, jak i zdrowiu użytkowników. Tu wkracza technologia, oferując proste i skuteczne rozwiązanie, jakim jest montaż wkładu kominowego.

Pierwszym i najważniejszym aspektem jest radykalna poprawa bezpieczeństwa pożarowego. Stare kominy, poddawane przez dziesięciolecia działaniu wysokich temperatur, nagarowi i osadzającej się sadzy, stają się podatne na pęknięcia i nieszczelności. W tych mikroszczelinach łatwo gromadzi się sadza, która może ulec zapaleniu, prowadząc do pożaru komina. W niektórych przypadkach płomienie wydostają się poza przewód kominowy, zagrażając konstrukcji budynku. Wkład kominowy tworzy szczelną, ogniotrwałą barierę, izolując spaliny od murowanej części komina. Dzięki temu, nawet w przypadku zapalenia się sadzy wewnątrz wkładu (choć jest to znacznie mniej prawdopodobne), ryzyko przeniesienia ognia na budynek jest minimalne.

Równie istotnym aspektem jest ochrona przed ulatnianiem się czadu. Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest bezbarwnym i bezzapachowym gazem, niezwykle toksycznym, a co najgorsze – niewykrywalnym zmysłami człowieka. Nieszczelności w starym kominie, o których wspominaliśmy wcześniej, to idealne drogi ucieczki dla tego zabójczego gazu, który może przeniknąć do pomieszczeń mieszkalnych. Skutki mogą być tragiczne, z zatruciem, a nawet śmiercią włącznie. Wkład kominowy eliminuje to ryzyko, tworząc hermetycznie zamkniętą drogę dla spalin od paleniska aż po wylot komina. Zapewnienie absolutnej szczelności to inwestycja w życie i zdrowie domowników.

Wydajność systemu grzewczego to kolejna kluczowa kwestia. Prawidłowo dobrany i zainstalowany wkład kominowy w starym kominie znacząco poprawia ciąg kominowy. Gładka powierzchnia wkładu minimalizuje opory przepływu spalin, co prowadzi do ich szybszego i bardziej efektywnego usuwania. Lepszy ciąg to nie tylko poprawa spalania, ale także optymalne wykorzystanie energii z paliwa. W piecu, gdzie ciąg jest optymalny, paliwo spala się całkowicie, generując mniej sadzy i popiołu, co przekłada się na niższe zużycie opału i rzadszą potrzebę czyszczenia. Według badań, w przypadku starych kominów, sprawność grzewcza może wzrosnąć nawet o 10-15% po instalacji wkładu, co przekłada się na realne oszczędności w skali sezonu grzewczego. Wyobraź sobie, że z każdego worka węgla czy drewna, "wyciągasz" dodatkowy kilogram ciepła!

Co więcej, wkład kominowy przyczynia się do zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko. Optymalne spalanie, wynikające z poprawy ciągu, redukuje emisję szkodliwych substancji do atmosfery, takich jak pyły, tlenki azotu czy węglowodory aromatyczne. Dzięki temu, domownicy i ich sąsiedzi oddychają czystszym powietrzem. Inwestując w wkład kominowy, dbasz nie tylko o swój portfel i bezpieczeństwo, ale również o planetę.

Ważne jest również podkreślenie, że konserwacja wkładu kominowego jest znacznie prostsza i bardziej efektywna niż konserwacja starego, murowanego komina. Gładka powierzchnia wewnętrzna minimalizuje osadzanie się sadzy, co ułatwia i przyspiesza proces czyszczenia. Regularne przeglądy i czyszczenie (zazwyczaj raz do roku dla kotłów na paliwa stałe, rzadziej dla gazowych) zapewniają bezawaryjną pracę systemu przez wiele lat. Warto to porównać do konserwacji samochodu – regularne serwisy zapobiegają poważnym awariom i wydłużają żywotność pojazdu. Brak konserwacji wkładu, podobnie jak zaniedbanie przeglądów, prowadzi do spadku wydajności i ryzyka uszkodzenia.

Podsumowując, rola wkładu kominowego w starym kominie to znacznie więcej niż tylko odnowienie starej konstrukcji. To fundamentalny element współczesnego systemu grzewczego, który gwarantuje bezpieczeństwo pożarowe, chroni przed czadem, podnosi wydajność pieca i zmniejsza negatywny wpływ na środowisko. Jest to inwestycja, która szybko się zwraca, zarówno w wymiarze finansowym, jak i przede wszystkim w postaci spokojnego snu i świadomości, że dom jest bezpieczny i ciepły. To element, którego nie wolno bagatelizować w planach modernizacyjnych i powinien być traktowany priorytetowo.

Q&A

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące wkładów kominowych w starych kominach, które pomogą Ci rozwiać wszelkie wątpliwości i podjąć świadomą decyzję.

    1. Czy wkład kominowy jest zawsze konieczny przy wymianie pieca w starym domu?

    Tak, w zdecydowanej większości przypadków, zwłaszcza gdy wymienia się piec na nowoczesny kocioł gazowy, olejowy, kondensacyjny lub na paliwo stałe (np. ekogroszek, pellet). Nowoczesne kotły produkują spaliny o innej temperaturze i składzie chemicznym, do których stary, murowany komin nie jest przystosowany, co może prowadzić do kondensacji i uszkodzenia komina.

    2. Jakie są główne korzyści z zainstalowania wkładu kominowego w starym kominie?

    Główne korzyści to przede wszystkim zwiększone bezpieczeństwo (ochrona przed zatruciem czadem i pożarem komina), ochrona murowanej konstrukcji komina przed destrukcyjnym działaniem kondensatu i agresywnych spalin, poprawa ciągu kominowego oraz wzrost wydajności urządzenia grzewczego, co przekłada się na niższe koszty ogrzewania. Dodatkowo, wkład ułatwia konserwację i czyszczenie komina.

    3. Ile kosztuje instalacja wkładu kominowego?

    Koszt instalacji wkładu kominowego jest zróżnicowany i zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj wkładu (stal kwasoodporna, żaroodporna, ceramiczna, elastyczna), jego średnica, długość komina, stopień skomplikowania montażu oraz cennik wykonawcy. Orientacyjne ceny materiału wahają się od 150 zł do 350 zł za metr bieżący, a do tego należy doliczyć koszt montażu, który często zaczyna się od około 300-500 zł za metr, w zależności od lokalizacji i trudności pracy. Zatem, dla standardowego komina o długości 10 metrów, całkowity koszt może wynieść od 4 000 zł do nawet 8 000 zł lub więcej.

    4. Czy mogę zainstalować wkład kominowy samodzielnie?

    Zdecydowanie odradza się samodzielną instalację wkładu kominowego. Jest to praca, która wymaga specjalistycznej wiedzy, doświadczenia oraz odpowiednich narzędzi. Niewłaściwy montaż może prowadzić do nieszczelności, braku odpowiedniego ciągu, a nawet do niebezpiecznych sytuacji, takich jak pożar czy zatrucie czadem. Wiele polis ubezpieczeniowych i gwarancji producentów nie obejmuje szkód wynikających z samodzielnej instalacji. Zawsze należy powierzyć to zadanie licencjonowanemu specjaliście lub firmie z uprawnieniami kominiarskimi.

    5. Jak często należy czyścić wkład kominowy?

    Częstotliwość czyszczenia wkładu kominowego zależy od rodzaju spalanego paliwa i intensywności użytkowania. Dla kotłów opalanych paliwami stałymi (drewno, węgiel, pellet, ekogroszek), zgodnie z przepisami, czyszczenie komina powinno odbywać się co najmniej 4 razy w roku dla paliw stałych i 2 razy w roku dla paliw płynnych i gazowych, natomiast przegląd techniczny należy wykonać przynajmniej raz w roku. Regularne czyszczenie jest kluczowe dla utrzymania bezpieczeństwa i wydajności systemu. Pamiętaj, że gładka powierzchnia wkładu znacznie ogranicza osadzanie się sadzy, ale całkowicie nie eliminuje tego procesu.